Justizia herritarrengana hurbiltzen

Itzultzaile Automatiko Neuronala, adimen artifizialetik abiatutako Eusko Jaurlaritzako proiektua

Urtea amaitu baino lehenago eskuko telefonoetarako eta tabletetarako app-ak prest izango dira.

‘Itzultzaile Automatiko Neuronala’ hainbat urtetako lanaren ondoren sortu da eta 20 urtez IVAP-ek, Herri Arduralaritzaren Euskal Erakundeak, bildutako itzulpen-memoriak erabiliz hobetu da.

Itzultzaile berria www.euskadi.eus/itzultzailea webgunean eskegi berri da, itzultzaile gramatikalarekin batera. Momentuz beta bertsioa jarri da, hiritarrek proba dezaten eta itzultzailea bera treba dadin.

Hilabete batzuen buruan behin betiko bertsioa eskegiko da. Edonola ere, beta bertsioak kalitate handiko itzulpenak egiten ditu. Erabilera oso erraza da. Erabiltzaileak itzulpenaren norabidea hautatu behar du eta, horren ostean, testua sartu behar du horretarako prestatutako gunean. ‘Itzuli’ botoia sakatuz, segundo bakar batzuetan itzulpena eskura izango du. Itzultzaileak 4.000 karaktere dituzten testuak itzul ditzake erabilera bakoitzeko.

Urtea amaitu baino lehenago eskuko telefonoetarako eta tabletetarako app-ak prest izango dira; gainera, telefonoetan posible izango da ahotsaren bidez itzulpenak eskatzea, hau da itzulpena diktatzea.

Giza-garunaren funtzionamendua

Sare neuronalen bidezko itzulpen automatikoa teknologia berri samarra da, adimen artifizialaren garapenetako bat da. Esan daiteke sistema horiek azken hiru urteotan hasi direla erabiltzen modu produktiboan. Itzulpen automatikoari dagokionez, jauzi kualitatiboa  da orain arte erabili izan diren sistemekin alderatuta (gramatika-analisian eta –transferentzian oinarritutakoak, sistema estatistikoak edo horien hibridoak). Zupiriak azaldu duenez, giza garunaren funtzionamendua imitatzen saiatzen dira, beraz, entrenamendua behar dute ikasteko.

Esan daiteke horrelako itzultzaileak etengabe ikasten ari direla; alabaina, horretarako, corpus elebidun handiak behar dituzte, hau da itzulpen-memoriak behar dituzte, kalitatekoak (kalitatea ematen hasteko 3 milioi itzulpen-unitate behar dira). Horregatik, proiektu hau aurrera ateratzeko Eusko Jaurlaritzako sail ezberdinak aritu dira elkarlanean. Gobernantza Publiko eta Autogobernu Saila, Kultura eta Hizkuntza Politika Saila eta Herri Arduralaritzaren Euskal Erakundea ekimen honen atzean izan dira, Zientzia eta Teknologiaren Euskal Sarearekin eta hizkuntza lantzen duten beste erakunde batzuekin batera, hala nola, EITB.

2019ko urriaren 23ean argitaratua. Honi buruz gehiago irakurri:  Euskara eta Justizia. Iruzkin bat egin.
  • Partekatu:
  • Email
  • Twitter
  • Facebook

2019-2020 Urte Judizialaren irekiera-ekitaldia

2019-2020 Urte Judizialaren irekiera-ekitaldia

Iñigo Urkullu Lehendakaria, Lan eta Justiziako sailburu Mª Jesús San José lagun zuela, 2019-2020 Urte Judizialaren irekiera-ekitaldian izan da. Bertan, egonkortasun instituzionalaren eta politikoaren, ekonomikoaren eta sozialaren garrantzia nabarmendu da.Hala, elkarrizketa-prozesu bati hasiera ematea defendatu du, benetako akordio-borondatearekin, bai Gernikako Estatutua eta Autogobernu aintzatetsia betetzeari dagokionez, bai Espainiako Estatuaren egoera politikoari dagokionez ere.

Ziurgabetasun instituzionalaren eta politikoaren, ekonomikoaren eta sozialaren testuinguruari buruz, bai Estatuan bai Europan eta mundu globalean, Lehendakariak aitortu duenez, Euskadiri ere eragiten dio ziurgabetasun horrek, nahiz eta gai den bere ondorioei aurre egiteko egonkortasun instituzional eta politiko handiagoa duelako.Hala, nabarmendu duenez, egonkortasuna bereziki balioesten den balioa da Euskadin, lagundu egiten baitu berehalako erronkei aurre egiten, besteren artean: ekonomiaren desazelerazioa, Brexita edo protekzionismoaren ondorioak nazioarteko merkataritzan. "Estatu Batuetako azken arantzel-erabakiek eragin negatiboa izango dute gure jarduera ekonomikoaren sektore garrantzitsuetan. Europako politika komun bat beharrezkoa da, aldebakarreko erabaki hauei erantzuteko", esan du. Era berean, egonkortasunaren garrantzia nabarmendu du dimentsio eta sakonera handiagoko erronkei aurre egiteko, hala nola demografia-soziala, ekologiko-energetikoa eta teknologiko-digitala.

Lehendakariak defendatu egin du benetako akordio-borondatearekin elkarrizketa-prozesu bati hasiera ematea, horrek lagunduko baitu egonkortasunean, gobernagarritasunean, bizikidetzan, pertsonen premiak betetzen eta etorkizuneko erronkei erantzuten. Hala, Lehendakariak adierazi duenez, bere nahia da azaroaren 11n etapa berri bat hastea, “155aren obsesioa”, Segurtasun Nazionalaren Legea, eta baita Konstituzioaren 116. artikuluaren aplikazioa atzean geratzea, eta determinazioz ekitea Estatu eredurako soluzio politikoen bilaketari. “Egoera bideratzeko gai izango garela espero dut, eragiten digun, guztioi dagokigun eta konprometitzen gaituen egoera”, adierazi du.

Zentzu horretan, Lehendakariak adierazi duenez, pluraltasun handiagoa biltzen duen errealitate politiko berriari ez dio lagundu behar zuen egokitzapenak alderdi politikoen arteko harremanetan.“Pluraltasunaren  erabilera bloke deiturikoetan espazio propio izateko barne-borroka izan da, eta emaitza blokeo handiagoa izan da"”, gaineratu du.Lehendakariaren iritziz, Estatuan errealitate bikoitz hori onartzea, ordezkaritza politiko plurala eta gobernantza partekatua alegia, ezinbestekoa izango da gobernagarritasun- eta egonkortasun-etapa bati hasiera emateko. “Beharrezkoa da hurbiltasun bat eta ikuspegi komun bat egotea Gobernu-esperientzia bat partekatzea erabakitzen dutenen artean.Dena den, nire ustez, garrantzizkoa da baita ere konfiantzazko eta leialtasunezko espazio bat sortzeko gai izatea, non elkarrizketak izango duen lehentasuna, akordio-borondatearekin betiere. Kultura politiko berri hau finkatzea da erronka”, gaineratu du.

Urriaren 25ean beteko dira 40 urte Gernikako Estatutua onetsi zenetik; lege organiko bat, oraindik bete gabe jarraitzen duena.Zentzu horretan, Lehendakariak nahiago izan du positiboan eman diren pausoak nabarmendu, eta gogora ekarri duenez, joan den urtarrilaren 22an, Espainiako Gobernuak lehen aldiz onetsi zituen egutegi bat eta plan bat, gauzatu gabe dauden konpetentziak betetzeko.“Konbentzituta nago jarrera bakezaleak aukera emango digula Autogobernu aintzatetsia betearazteko.Ez dago beste biderik”, gaineratu du.Hala, ondokoak aipatu ditu: elkarrizketa eta negoziazioa; Akordioa eta Ituna, bai Euskadiko barne-akordioan Autogobernu Ponentziaren esparruan, bai Estatuarekiko Itun berrian, adostasunean eta itundutakoa beteko denaren bermean oinarrituan.“Izaera politikoko bide bat arakatzea proposatzen dugu, planteamendu unilateralak gainditzea ahalbidetuko duena, kontuan hartuta planteamendu horiek erabateko ulertezintasun-horma bat dutela aurrean”, adierazi du.

Euskal Autonomia Erkidegoko Justizia Auzitegi Nagusian egin da ekitaldia, eta bertan izan dira Gobernantza Publiko eta Autogobernuko sailburu eta Gobernuko bozeramaile Josu Erkoreka eta Segurtasuneko sailburu Estefanía Beltrán de Heredia.

2019ko urriaren 7ean argitaratua. Honi buruz gehiago irakurri:  Eusko Jaurlaritza. Iruzkin bat egin.
  • Partekatu:
  • Email
  • Twitter
  • Facebook

Izapidegile eta Kudeatzaile kidegoetarako zerbitzu-eginkizunak eskatzeko deialdia

Izapidegile eta Kudeatzaile kidegoetarako zerbitzu-eginkizunak eskatzeko deialdia

Lanpostuak aldi batean zerbitzu-eginkizunean eta behin-behineko atxikipenean betetzeko 2019ko urriaren 2ko deialdia (karrerako funtzionarioentzat bakarrik).

Eskaerak aurkezteko epea: 2019ko urriaren 2tik 9ra arte, biak barne.

2019ko urriaren 2ean argitaratua. Honi buruz gehiago irakurri:  Trebakuntza eta enplegu publikoa. Iruzkin bat egin.
  • Partekatu:
  • Email
  • Twitter
  • Facebook

Genero indarkeria eta salaketaren garrantzia

Genero indarkeria eta salaketaren garrantzia

151 emakume bikotekide eta bikotekide ohiek erail zituzten 2016tik 2018ra arte. Hildako guztien artean, 105 emakumek (hamarretik zazpik) ez zuten aurretik salaketa jarrita.

Etxeko eta Genero indarkeriaren aurkako Behatokiak datuen gaineko kezka adierazi du. Behatokiak azpimarratu du biktimaren isiltasuna “tratu txarrak jasaten dituzten emakumeen arrisku-faktoreetako bat” dela, eta oso garrantzitsua dela biktimei hori ulertaraztea, baina gizarte osoari ere salaketa jartzeko deia egin behar zaiola azpimarratu du.

Indarkeria matxistaren biktimak izututa bizi dira, eta ondorioen beldur direnez, ez dute salaketarik jartzen. Auzitegi Gorenaren jurisprudentziaren baitan, egoera horri “izuaren agertokia” deitu zaio. Alegia, tratu txarrak etengabe jasaterakoan, kalte fisikoek eta psikologikoek biktimaren oinazea handitzen dute.   Halere, Behatokiak adierazitakoaren arabera, salaketa ezinbestekoa da administrazioek laguntzak emateko, babes-neurriak ezartzeko eta erasotzailea zigortzeko ezinbestekoa den ikerketa bideratzeko.

Hortaz, Behatokiak gizarteari parte hartzeko deia luzatu dio, biktimen senideen edo hirugarrenen laguntza erabakigarria izan daitekeelako.   Arlo horri dagokionez ere, datuak kezkagarriak dira: Biktimaren ingurukoek salaketa guztien %5 eta %7 aurkeztu zuten.

2019ko irailaren 26ean argitaratua. Honi buruz gehiago irakurri:  Genero-indarkeria. Iruzkin bat egin.
  • Partekatu:
  • Email
  • Twitter
  • Facebook

Hobe ezazu zure euskara Epaibarreko Pilulak ataleko eduki berriekin: Nola da euskaraz "Administración Pública"? "Europako Parlamentua" edo "Legebiltzarra"?

Badakizu Epaibar tresnak zure euskara hobetzen laguntzeko gomendio linguistikoak biltzen dituela? Gaur egun, 2.000 eduki baino gehiago ditu “Pilulak” izeneko atalak, eta, gainera, bilaketak egin daitezke bertan. Epaibarreko edukiak eguneratu ditugu; esaldi edo hitz bat modu egokian idazteko edo erabiltzeko gomendio gehiago daude orain, bai eta hitz edo esaldi bat ez erabiltzeko gomendioak ere.

2.000 eduki baino gehiago ditu

 

 

 

 

Uztailean, hitz berri eta argibide gehiago txertatu dira Epaibarreko “Pilulak” izeneko atalean, eta dagoenekokontsulta daitezke1.000 pilula berri, pixkanaka-pixkanaka eta fase ezberdinetan txertatu direnak.

¿Nola da euskaraz Administración Pública?

 

 

 

 

 

 

 

Zer bildu zen lehenengo fasean? Bada,IZOk, hau da, Eusko Jaurlaritzako Itzultzaile Zerbitzu Ofizialak,itzultzaileen eta zuzentzaileen lana ahalik eta erarik koherenteenean gauzatzeko argitaratu dituen irizpideak. Itzulpenak egokiak eta kalitatezkoak izateko erabakiak eta gomendioak biltzen dira bertan. Zehazki, IZOren itzultzaile-enpresa hornitzaileei daude bideratuta, baina oso baliagarriak dira euskara juridikoaren erabiltzaile ororentzat ere.

Bigarren fasean, ordea, Euskaltzaindiak joan den urtean argitaratu zuen Euskara Batuaren Eskuliburua (EBE) hartu da oinarritzat. Bigarren fase hori, aldi berean, bi etapatan banatu da:

  • Lehenengo etapan, batetik, euskaraz zalantza eragiten duten zenbait hitz txertatu dira –Hrekin edo Hrik gabe, TS edo TZ, S edo Z...–, eta, bestetik, arazotsu gertatzen diren arauen kontrako izen berezi batzuk ere jaso dira –esate baterako, herri izenak–. Fase horiizan da guztietan luzeena; izan ere, gomendio eta aholku ugari eta baliagarri bistaratzen dira bertan.
    ¿Nola da araudia ala erreglamendua?
  •  

     

     

     

     

     

     

  • Azkenik, bigarren etapan, Euskara Batuaren Eskuliburuan jasotako kalko oker nabarmenak txertatu dira, hau da, beste hizkuntza batetik zuzenean mailegaturiko hitz edo esamolde okerrak. Esate baterako, hainbat testuingurutan hitz edo esaldien erabilera okerra –“asko” eta “gehiegi”, “froga” eta “proba”, “dagoeneko” eta “honezkero”–, hainbat atzizkiren erabilera okerra –“-ar”, “-ztar”, “-tik”–, sinonimotzat oker hartzen den zenbathitz –esaterako, “bera” eta “berdina”– eta “erdarakada” gisa hartzen diren hitz batzuk, hau da, gaztelania edo frantsesaren eraginez hitzez hitzeko itzulpenak. Gainera, azken etapa horretan, aditz batzuen jokaera okerrari lotutako pilula batzuk ere gehitu dira –esate baterako, “joan” edo “izan”–, bai eta pasiboaren eta zehar-galderen erabilera okerrak ere.

Gogoan izan: bilatzen duzunaaurkitzenez baduzu edo zure zalantza linguistikoa argitzerik izan ez baduzu, erabili Epaibarreko “Galdetu” atala, eta bidali zure galdera.

Eta, ez ahaztu:edozein zalantza argitzeko, epaibi@justizia.eus helbidera ere idatz dezakezu!
 

2019ko irailaren 25ean argitaratua. Honi buruz gehiago irakurri:  Euskara eta Justizia. Iruzkin bat egin.
  • Partekatu:
  • Email
  • Twitter
  • Facebook